ئاللاغا مىڭ قەدەر شۈكرى، 2012-يىلىم ياخشى باشلاندى.

          ئاتا-ئانامغا تېلىڧون قىلدىم، تۈگۈنلەر يىشىلدى، دۇئاسىنى ئالدىم.

         دوست بۇرادەرلىرىمگە تېلىڧون قىلدىم،مېنى ئۇنۇتقانلارنى ئېسىگە سالدىم، سۆيگەنلەرنىڭ كۆڭلىگە ئوتلارنى سالدىم، دۈشمەنلىرىمنىڭ كۆڭلىگە غەشلىكلەرنى سالدىم.

          ياخشى تاماق قىلىپ يىدىم، تامىقىم ھەم ئوخشىدى، ئەپسۇس ھەر كاپام غىزايىمدا بالىلىرىمغا سىقىنىپ تۇرۇپ يىدىم…

         يۇيۇنۇپ،پاكلىنىپ،قۇرئاندىن «زۇمەر» سۈرىسىنى ئوقۇپ مەزمۇنىنى ئويلاندىم،شۇنداق ئاللاھ ئىنساننى شۇنداق ئۈچ قاراڭغۇلۇق ئىچىدە بارلىققا كەلتۈرۈپ،ئادەم ئەلەيھىسالامغا ئۈگەتكەن بىلىملىرىنىڭ ھىسابىنى قىيامەتتە ھەر بىر بەندىسىدىن ھىساپلاپ ئالىدۇ،بىز ھەم قىيامەتكىچە ئاللاھنىڭ ئىنسان قەلبىگە سالغان بىلىملىرىنىڭ جاۋابىنى ئىزدەش ئۈچۈن، ئاللاھنىڭ ئالدىدا لاياقەتلىك جاۋاب بېرىش ئۈچۈن تىرىشىمىز…

         ئىچىمدە تۈمەنمىڭ ئارزۇلار بىلەن نەتىجىسىنى ئاللاھتىن تىلەپ، 2012 كالىندارىنىڭ تۈنجى ۋارىقىنى يىرتتىم،كۆز ئالدىمدا ئىتالىيەنىڭ ھەيۋەتلىك دولومىتىس DOLOMITES  تاغ چوققىلىرىنىڭ قار ئىچىدە ئورىنىپ تۇرغان سىماسى…

          بىر ئايدىن بېرى ئېلىشىپ، تىركىشىپ كەلگەن تەتقىقاتىممۇ بۈگۈن شۇنداق چىرايلىق نەتىجە بەردى،خوشاللىقىمدا بېشىم ئاسمانغا يەتتى،تۆت خىل ئۆسمە ھۈجەيرىسىنىڭ تاشقى پوستىدىن ئايرىپ ئالغان ئاقسىللارنىڭ سىگىنالىنى يىشىشنىڭ بىر مۇھىم نەتىجىسىگە ئېرىشتىم،ھەر ۋاقىت ئېنگىلىزچە ماتىرىيال بىلەن ھەپىلىشىپ، بۇنى بۇ يەردە قانداق قىلىپ ئاممىباپ بىلەن چۈشەندۈرۈشكە ئاجىزلىق قىلدىم.مۇشۇ تەجرىبەمنىڭ ئۆزىگىمۇ ئوتتۇرا ھىساپ بىلەن 5 كۈن ۋاقىت كەتتى،نەچچە يۈز باسقۇچنىڭ بىرىدىن خاتا كەتسەم ھەممە نەتىجە يوق بولاتتى، بىر تامچە كۆز يىشىنىڭ ئۈچتىن بىرى ھەجىمدىكى بوشلۇق ئىچىدە تەجرىبىلىرىم ئېلىپ بېرىلدى، مېنىڭ ئىشلىرىم مانا شۇنداق زىل ئىش، بەلكىم شۇڭا قەلىبلىرىممۇ شۇنچە زىللىشىپ كەتسە كېرەك.

          شۇنداق 2012 مەن ئۈچۈن مۇھىم بىر يىل، بۇ ھەر ۋاقىت كاللامدا ئېنىق بىر ئۇقۇم،ئاللاھ ئۆزى ئاسانلىق بەرگەي!

ئاسماندا ھىلالە،قەلبىمدە ۋەتەن،

سېغىنىش ئىلكىدە بۇغېرىب بەدەن.

كەلدى يىل سۈرئەتتە،ئالدىمدا قەدەم،

پۇرسەت يوق غەشلىككە،تىرىشقىن ھەردەم.

Caught by the light aware but asleep
Never as close as the friends that you keep
Drifting away on one final breath
The further you climb, calm silhouette
And takes you along, long, long, long
And takes you along, long, long, long
Far from a world ailing to live
Far from the wreckage you were left in
And the crossing is over where the righteous remain
In the memory it’s deeper, survived by a name
The rest is sufficient, a midnight complaint
Left waiting in silence, left only to sleep
It takes you along, long, long, long
And takes you along

شۇنداق،بەلكىم تەغدىرىم بولسا كېرەك، قانچە قېتىملاپ ئۆزۈمگە سۇئال قويدۇم،نىمىشقا مۇشۇ ئپلاس ئايال بىلەن توي قىلىپ قالغان بولغان بولغۇيتۇم دەپ، دىمىسىمۇ ئۇ چاغدا نەچچىلىگەن قىزلار مەن ئۈچۈن كۆز يىشى تۆكۈپ،كۆڭلى يېرىم بولغاندا، مەن قىلچە يۈز-خاتىرە قىلماي ئۇلارنى رەت قىلغان ئىدىم. مانا نا ئىلاج، بەلكى شۇلارنىڭ كۆز يېشى تۇتقان بولسا كېرەك، مۇشۇنداك ئىپلاس سۈپەت ئايالغا ئىشىنىپ ئۈمىتلىنىپ، شۇنچە يىللارنى ئۆتكۈزۈپتىمەن، ئەمما ھەقىقەت ھامىنى ھەقىقەت، مىڭ پەردازلانسىمۇ بۇ ئىپلاسنىڭ قۇيرۇقى ئاخىرى كۆرۈنۈپ قالدى.
نەچچە رامزانلار ئۆتتى، ئىچىمدىن قان يىغلىدىم، ھىچكىمدىن بىر ياردەم كەلمىدى، ئاغرىپ قېلىپ نەچچە كۈنلەپ ئورۇن تۇتۇپ يىتىپ قالغاندىمۇ بىر ئاللاغا سېغىنىپ ئاچ قوساق ئۆتكەن ۋاقتىلىرىم بولدى،ئاخىرى يەنە كۈچۈمگە كېلىپ ئۆز ئۆزۈمگە تەسەللى قىلدىم. مەن بۇ يەردە يالغۇز غېرىپ كىچە -كۈندۈز ئىشلەپ يۇرۇپتىمەنۇ، ئەمما بۇ ئىپلاس قارا نىيەت ئايالىم كەينىمدىن يولدىغىم چەتئەلدە توي قىلىۋالدى دەپ سۆز -چۆچەك قىلىپ، ئۆزىنى ئاق كۆرسىتىپ يۈرۈپتۇ،توۋا دىدىم ئۆزۈمگە توۋا،ئاللانىڭ قىساسى يىراق ئەمەسكاززاپ مۇناپىقلار ئۈچۈن…
تېلىفون مەن ئۈچۈن تەس ئىشمۇ ئەمەس، بالىلىرىمنى يوقلاش ئەلۋەتتە بىر دادىنىڭ بۇرچى، ئەمما بالىلىرىمنى گۆرۆگە ئېلىپ، ئۆزىنىڭ ئىپلاس نىيىتىنى ئاق قىلىپ كۆرسەتكەن ئايالغا نىمە ئىلاجىم،چۈنكى مېنىڭ بالىلىرىمغا بولغان مىھرى مۇھەببىتىم،ئۇنىڭ ئىپلاس نەيرەڭلىى بىلەن ئوڭ تاناسىپلانغان، مەن بالىلىرىمغا شۇنداقلا ئالاقە قىلدىم ياكى يۈزلەندىم، بۇ ئىپلاسمۇ شۇ يەردە پەيدا بولۇپ كونا خاماننى يۈزۈمگە نەشتەر قىلىپ تىقىدۇ،ئامالسىزمەن، ھەقىقەتەن ئامالسىزمەن، ۋەتەن دەپ مۇشۇ يەرگە كېلىپ سەرسانە سەرگەردان بولۇپ، ھاياتلىقىمنىڭ ئەڭ ئېسىل ۋاقتىلىرىنى مۇساپىرچىلىقتا ئۆتكۈزۈپ يۈرۈپتىمەن، ئەمما ۋەتىنىم ماڭا نىمە قىلدى،ئادەملىرىمچۇ؟ كەينىمدىن سۆز چۆچەك تۈگىمىدى، ھەتتا قاتتىق يەر تەۋرەش، رادىئو بۇلغۇنۇشلاردا يۈرىكىم تەشۋىش ئىچىدە كىچىلەردە ئۇيقۇسىز ئۆتكەندىمۇ بىر ئاتا-ئانامدىن باشقا ھىچكىم مەندىن قانداقراق ئەھۋالىڭ دىمىدى، مانا بۇ ھەقىقەت. بەزىدە ئويلايمەن، بەلكىم مېنىڭمۇ ھەمداشلىقىم شۇنچىلىكلا بولسا كېرەك. كۆرسە ھالى قالمايدۇ، كۆرمىسە كارى بولمايدۇ دىگەن مانا مەندە ئۆز ئەكسىنى تاپتى.
نىمە ئىلاج؟ ئىنسان بولۇپ تۆرەلگىنىم ئۈچۈن بىرەر ئىش قىلىشىم كېرەكتە، ھەم نىشانىم ئۇلۇغ يولۇم يىراق، ئەمما ئاللاھ راسلا مېنى ئۆز پەرزەنتىلرىمدىن يىراق قىلغان بولسا بۇنىڭغىمۇ ئىلاجىم يوق، بەلكى ئۇلارمۇ بىر كۈنى چۈشۈنۈپ يىتىدۇ، ۋە بەلكىم چۈشەنمەيدۇ، بۇنىسى ماڭا نامەلۇم، ئەمما ھازىرقى ئەھۋالىمدا ۋەتەندىن بالىلىرىمدىن كەچمەي باشقا ئامالىم قالمىدى، مەن ھەقىقەتەن تىرىشتىم، مەينىتىمنى تازىلاپ يېڭى تۇرمۇش باشلاشقا ئۇرۇندۇم، بالىلىرىم ئەقلىنى تاپماستا، ئۇلارنى ئۆز تەربىيەمگە ئېلىشقا تىرىشتىم ، نىھات، ماڭا ئىمكان بولمىدى، چۈنكى ئايال كىشىنىڭ بۇنچە رەزىل ۋە ئىپلاس قارا نىيەت بولۇشىنى بىلمىگەن ئىكەنمەن، مانا ئەمدى ئۆز ئەمىلىيەتلىرىمدە بۇنىڭ جاۋابىغا ئېرىشتىم!
خوتۇن يولدا، بالا بەلدە، تېپىلمايدۇ ئاتا-ئانا، ئەڭ ياخشىسى مۇشۇ يولۇمدا يەنىلا ئىلىم-پەننىڭ پېشىغا ئېسىلاي، ياشانغان ئاتا-ئانامنى غەمدىن خالاس قىلاي، چۈنكى مەن ئۇلارنىڭ بۇ دۇنيادىكى غەملىرىنىڭ سەۋەبچىسى بولۇپ يۈرىۋەرسەم بولماس، ئۇلارمۇ خاتىرىجەم كۈنىنى ئۆتكۈزسۇن، ئويلىسام مېنىڭ بوۋاممۇ بولشىۋىكلارنىڭ قانلىق قىرغىنلىقى تۈپەيلى مۇساپىر بوپتىكەن، گەرچە مەن ئۇنداق كۈنگە ئۇچرىمىغان بولساممۇ، بۇ ئىپلاس ئايالنىڭ قارا نىيىتى مېنى راسلا نۇرغۇن ئارزۇلىرىمدىن تاندۇردى. قېنى بۇنىمۇ كۆرەرمەن،يولۇمغا راۋان بولۇشۇم كېرەك، ئالدىمغا قاراپ مېڭىشىم كېرەك، ئاللا رىسقىمنى سالغان ئەلگە بېرىپ شۇ يەردە يېڭى بىخ سۈرۈشۈم كېرەك، چۈنكى بۇ ھايات ماڭا بىرلا قېتىم كەلگەن. بىر ئىپلاس ئايال مېنى يىقىتىشى خام خىيال، شۇم نىيىتى ئۆزىگە زۇلۇم بولسۇن قارا يۈز ئىپلاس!
خەير ۋەتىنىم، خەير مېنىڭ ناراسىدىلىرىم، مېنىڭ سەۋەبىمدىن سىلەرمۇ دادىسىز بوپ قالدىڭلار.

شۇنداق، ھەر بىر مۈشكۈللۈك بىلەن بىر ئاسانلىق بار، ھەر بىر مۈشكۈللۈك بىلەن بىر ئاسانلىق بار.

بەلكىم مېنىڭ مۇشۇ بىلىم ئىشقىدا بولۇۋاتقان مۇشۇ مۇساپىرچىلىق ئازاپلىرىممۇ بىر ئاسانلىق بىلەن خاتىمە ئالسا كېرەك، ئىنشائاللاھ…

يېرىم سېسىق ئالمام بىلەن قىلغان سالاتنى يىگەچ، بۇ ئايەتنىڭ مەنىسىنى ئويلىنىشقا باشلىدىم…

قانچىلىغان كىشىلەر بۇ تېمامنى كۆرسە، ما بالا ساراڭ بوپتۇ دەپمۇ قالارمۇ؟!

گۈلۈم سۇندى قەلب شۇ يەردە،

قەلب سۇندى گۈلۈم قەيەردە….

ئىشەنچسىز بۇ ھايات، تۈگىمەس تۆۋبە،

شۇل كىچە، مىسكىنلىك، گۈلسىز قەلبدە…

                                              ئۆز تىلىمدىن ھىسياتسىز خىياللىرىم

1. I love research. Can’t get enough of it. Many friends and family members have been bored nearly to tears as I’ve gone on long-winded rants about some amazing new piece of information I found or a breakthrough I had in writing a chapter. Not only do I love research, I love writing about my research and sharing what I learn with other people. This brings me to my next point…

2. Teaching/mentoring makes me happy. Granted, I don’t have the most experience with this, but I love sharing what I know and learning from others, and what better place to do that than in the classroom? I also want to make my classroom a place students want to be, and where people feel safe sharing new ideas and growing together. How do I hope to do this? Well, that’s where you come in (see below).

3. LIS rocks. You already know this, but if you didn’t, you heard it here first. So many exciting things are going on in our field, and I feel like it’s a great time for folks who want to collaborate and stretch the boundaries of what we do and how we approach our work. I really want to be on the forefront of that change, and training future info pros to be impassioned and informed is a great way to do it.

4. I like learning. I love to learn new things, and the more new things I learn in a given day, the happier I tend to be. It might be hard to thrive in LIS unless you love to learn, and I suspect it would be *really* hard to be a PhD student (and someday, one hopes, a faculty member) when you stagnate and stop seeking out new ways to learn and grow.

So, LIS students past and present, this is where I want your input, both for my own growth and for other folks out there considering the PhD track. Since at least a goodly chunk of us plan on being professors, it would be great to know what it is you love (or don’t) about your faculty members’ approaches (or about curricula, although that’s been addressed somewhat elsewhere). One request I have is that we avoid a string of comments about a lack of experience in a library: it’s true, many faculty have little experience or haven’t worked in a library for years (more on that in a future post). What I would like to talk about instead is how the faculty members have made materials interesting (i.e. was there a theory that bored you to death until that one faculty member was able to explain it in a way that it clicked and became relevant?) or teaching strategies you especially enjoyed (for example, awesome Andre Brock in my department used a wordpress-based class blog for discussion, which resulted in the most involved and insightful discussions I’ve ever been a part of in a class). Part of the HLS philosophy is to use this space to talk about how we as students see LIS education (including both what we love and where we see room for improvement). I want to foster an educational environment where faculty and students are collaborators and where students have a meaningful role in shaping our degrees, so this seems like a great place to start getting that input while I’m still a student too!

ناۋادا ھاياتىڭىز بىر كىنو بولسا، ئۇنى كۆرەرمىدىڭىز؟

شۇم خوتۇندىن ئاللاھ ئۆزى پاناھ بەرسۇن!

1- ئاللاھۇ ئەكبەر «اللّهُ أَكْبَرُ»- ئاللاھ ئەڭ بۈيۈكتۇر.

نامازنىڭ تېشىدىكى شەرتلىرىنى تولۇقلاپ بولغاندىن كېيىن ئۆرە تۇرۇپ قىبلىگە يۈز كەلتۈرىمىز، ئاندىن قايسى نامازنى ئوقۇيدىغانلىقىمىزنى كۆڭلىمىزگە پۈكۈپ تۇرۇپ ئاللاھۇ ئەكبەر، دەپ نامازنى باشلايمىز. ئاللاھۇ ئەكبەر دېگەن چېغىمىزدا قوللىرىمىزنى قۇلاقلىرىمىزنىڭ ئۇدۇلىغىچە كۆتۈرىمىز.

2- سۇبھانەكەللاھۇممە ۋەبىھەمدىكە ۋەتەبارەكەسمۇكە ۋەتەئالا جەددۇكە ۋەلا ئىلاھە غەيرۇكە.

«سُبْحَانَكَ اللهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، تَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَى جَدُّكَ، وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ»

«ئى ئاللاھ! سېنىڭ ھېچ ئەيبىڭ ۋە ھېچ كەمچىلىكىڭ يوقتۇر، مەن سېنى پاك دەپ بىلىمەن. سەن ھەر ئىشىڭنى ياخشى ۋە مۇكەممەل قىلىسەن. ئىسمىڭ مۇبارەكتۇر، شەنىڭ ئۇلۇغدۇر، سەن ناھايىتى كاتتا زاتسەن. سەندىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر».

نامازنىڭ بېشىدا يەنى ئاللاھۇ ئەكبەر، دەپ نامازنى باشلىغاندىن كېيىن بۇ «سۇبھانەكە…» ئوقۇلىدۇ.

3- ئەئۇزۇ بىللاھى مىنەششەيتانىر رەجىم «أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» – تاش ئېتىلغۇچى شەيتاندىن ئاللاھقا سېغىنىمەن.

«سۇبھانەكە…» دىن كېيىن بۇ «ئەئۇزۇ…» ئوقۇلىدۇ.

4- بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» – ياخشىلىقى چەكسىز، ئىنئامى كۆپ ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمەن. «ئەئۇزۇ…» دىن كېيىن «بىسمىللاھ…» ئوقۇلىدۇ.

5- فاتىھە سۈرىسى

ئەلھەمدۇلىللەھى رەببىلئالەمىين. ئەررەھمانىر رەھىم. مالىكى يەۋمىد دىين. ئىيياكە نەئبۇدۇ ۋەئىيياكە نەستەئىين. ئىھدىنەس سىراتەل مۇستەقىيم. سىراتەل لەزىينە ئەنئەمتە ئەلەيھىم، غەيرىلمەغدۇبى ئەلەيھىم ۋەلەدداللىين.

«الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . الرَّحْمـنِ الرَّحِيمِ . مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ . إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ . اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ . صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ»

«ئاللاھقا ھەمدۇسانالار بولسۇن! ئۇ ئالەملەرنىڭ رەببىدۇر، چەكسىز ياخشىلىق قىلغۇچىدۇر، كۆپ ئىنئام قىلغۇچىدۇر، جازا ۋە مۇكاپات كۈنىنىڭ ئىگىسىدۇر. ئى ئاللاھ! بىز ساڭىلا ئىبادەت قىلىمىز ۋە سەندىنلا ياردەم تىلەيمىز. بىزنى توغرا يولغا باشلىغىن: سەن ئىنئام قىلغان، غەزىپىڭگە يولۇقمىغان ۋە ئېزىپ كەتمىگەنلەرنىڭ يولىغا!»

«بىسمىللاھ…» دىن كېيىن فاتىھە سۈرىسى ئوقۇلىدۇ.

6- ئامىين «آمين» – ئى ئاللاھ! ئىجابەت قىل. فاتىھە سۈرىسى ئوقۇلۇپ ئاندىن «ئامىين!» دېيىلىدۇ.

7- سۈرە زەم قىلىنىدۇ. يەنى فاتىھەدىن كېيىن بىر سۈرە ياكى بىرقانچە ئايەت ئوقۇلىدۇ.

8- ئاللاھۇ ئەكبەر «اللّهُ أَكْبَرُ»- ئاللاھ ئەڭ بۈيۈكتۇر.

بۇ «ئاللاھۇ ئەكبەر» نى دېيىش بىلەن بىرلىكتە رۇكۇغا بېرىلىدۇ. رۇكۇ مۇنداق: ئىگىلىپ ئىككى ئالقان بىلەن ئىككى تىز تۇتۇلىدۇ. بىلەكلەر تۈز تۇتۇلىدۇ. باش بىلەن بەل ئوخشاش سەۋىيەدە بولىدۇ.

9- سۇبھانە رەببىيەلئەزىيم «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ»- مەن ئۇلۇغ رەببىمگە بويۇن ئېگىمەن.

بۇ تەسبىھ رۇكۇدا ئۈچ قېتىم ئوقۇلىدۇ.

10- سەمىئەللاھۇ لىمەن ھەمىدەھ «سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ»- ئاللاھ ئۆزىگە ھەمد ئېيتقان كىشىنىڭ ھەمدىسىنى ئاڭلىدى.

بۇ زىكىر، رۇكۇدىن باش كۆتۈرگەندە ئوقۇلىدۇ.

11- رەببەنا لەكەلھەمد «رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ»- رەببىمىز! ساڭا ھەمدۇسانالار بولسۇن!

بۇ زىكىر، رۇكۇدىن باش كۆتۈرۈپ تىك تۇرغاندىن كېيىن ئوقۇلىدۇ.

12- ئاللاھۇ ئەكبەر «اللّهُ أَكْبَرُ»- ئاللاھ ئەڭ بۈيۈكتۇر.

بۇ زىكىرنى ئوقۇش بىلەن بىرلىكتە سەجدىگە بېرىلىدۇ.

سەجدىدە تىزلەر يەرگە قويۇلىدۇ. ئىككى پۇتمۇ  يەرگە قويۇلۇپ پۇتلار ئۇچلىرى ئالدى تەرەپكە ئېگىلىدۇ. ئىككى ئالقان يەرگە قويۇلىدۇ. پىشانە ۋە بۇرۇن ئىككى ئالقاننىڭ ئوتتۇرىسىغا قويۇلىدۇ. بىلەكلەر بېقىنغا تېگىپ قالسا بولمايدۇ. قورساق بىلەن ئىككى يوتا ئارىسىدا ئوچۇقلۇق بولۇشى لازىم.

13- سۇبھانە رەببىيەلئەئلا «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى»- مەن ئەڭ ئۈستۈن رەببىمگە بويۇن ئېگىمەن.

بۇ تەسبىھ سەجدىدە ئۈچ قېتىم سۆزلىنىدۇ.

14- ئاللاھۇ ئەكبەر «اللّهُ أَكْبَرُ»- ئاللاھ ئەڭ بۈيۈكتۇر.

بۇ زىكىرنى ئوقۇش بىلەن بىرلىكتە سەجدىدىن باش كۆتۈرۈلىدۇ ۋە باش تىك، ۋۇجۇد تۈز ھالەتتە ئولتۇرۇلىدۇ.

15- ئاللاھۇممەغفىرلى ۋەرھەمنى ۋە ئافىنى ۋەھدىنى ۋەرزۇقنى «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي، وَارْحَمْنِي، وَعَافِنِي، وَاهْدِنِي، وَارْزُقْنِي»- ئى ئاللاھ! مېنى ئەپۇ قىل، ماڭا رەھىم قىل، مېنى ھەر تۈرلۈك يامانلىقتىن ساقلا، مېنى ھىدايەت قىل، ماڭا رىزىق ئاتا قىل!

بۇ دۇئا ئىككى سەجدە ئارىسىدا بىر قېتىم ئوقۇلىدۇ.

16- ئاللاھۇ ئەكبەر «اللّهُ أَكْبَرُ»- ئاللاھ ئەڭ بۈيۈكتۇر.

بۇ زىكىرنى ئوقۇش بىلەن بىرلىكتە ئىككىنچى سەجدىگە بېرىلىدۇ.

سۇبھانە رەببىيەلئەئلا «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى»- مەن ئەڭ ئۈستۈن رەببىمگە بويۇن ئېگىمەن.

بۇ تەسبىھ ئىككىنچى سەجدىدىمۇ ئۈچ قېتىم سۆزلىنىدۇ.

17- ئاللاھۇ ئەكبەر «اللّهُ أَكْبَرُ»- ئاللاھ ئەڭ بۈيۈكتۇر.

بۇ زىكىرنى ئوقۇش بىلەن بىرلىكتە ئىككىنچى سەجدىدىن باش كۆتۈرۈلۈپ ئۆرە تۇرۇلىدۇ.

18- بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»- ياخشىلىقى چەكسىز، ئىنئامى كۆپ ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمەن.

ئىككىنچى سەجدىدىن تۇرۇپ تىك ھالەتكە كېلىپ بولغاندىن كېيىن «بىسمىللاھ…» ئوقۇلۇپ ئىككىنچى رەكئەت باشلىنىدۇ. نامازنىڭ ئىككىنچى رەكئىتى بىرىنچى رەكئتىدەكلا ئوقۇلىدۇ.

19- ئەتتەھىيياتۇ لىللاھى ۋەسسالەۋاتۇ ۋەتتاييىباتۇ، ئەسسەلامۇ ئەلەيكە ئەييۇھەننەبىييۇ ۋە رەھمەتۇللاھى ۋە بەرەكاتۇھۇ، ئەسسەلامۇ ئەلەينا ۋە ئەلا ئىبادىللاھىسسالىھىن، ئەشھەدۇ ئەنلائىلاھە ئىللەللاھ، ۋە ئەشھەدۇ ئەننە مۇھەممەدەن ئەبدۇھۇ ۋە رەسۇلۇھ.

«التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ»

«سۆز، بەدەن ۋە مال بىلەن بولىدىغان ئىبادەتلەر پەقەت ئاللاھغىلا قىلىنىدۇ. سالام ساڭا بولسۇن ئى پەيغەمبەر. ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە بەرىكەتلىرىمۇ ساڭا بولسۇن. سالام بىزلەرگىمۇ ۋە ئاللاھنىڭ ياخشى بەندىلىرىگىمۇ بولسۇن. مەن، شاھىتلىق قىلىمەنكى، ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر. يەنە شاھىتلىق قىلىمەنكى، مۇھەممەد ئاللاھنىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسىدۇر».

ئىككىنچى رەكئەتنىڭ ئىككىنچى سەجدىسىدىن باش كۆتۈرۈپ ئولتۇرۇلىدۇ ۋە بۇ «ئەتتەھىيياتۇ…» ئوقۇلىدۇ.

20- ئەللاھۇممە سەللىئەلا مۇھەممەدىن، ۋە ئەلا ئالى مۇھەممەدىن، كەما سەللەيتە ئەلا ئىبراھىمە ۋە ئەلا ئالى ئىبراھىمە، ئىننەكە ھەمىدۇم مەجىد.

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ».

«ئى ئاللاھ! مۇھەممەدكە ۋە ئۇنىڭ ئائىلە – تاۋابىئاتىغا رەھمەت ياغدۇرغىن. خۇددى ئىبراھىمغا ۋە ئۇنىڭ ئائىلە – تاۋابىئاتىغا رەھمەت ياغدۇرغىنىڭغا ئوخشاش. سەن مەدھىيىگە لايىقسەن ۋە ئۇلۇغسەن!».

21- ئەللاھۇممە بارىكئەلا مۇھەممەدىن، ۋە ئەلا ئالى مۇھەممەدىن، كەما بارەكتە ئەلا ئىبراھىمە ۋە ئەلا ئالى ئىبراھىمە، ئىننەكە ھەمىدۇم مەجىد.

«اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ».

«ئى ئاللاھ! مۇھەممەدكە ۋە ئۇنىڭ ئائىلە – تاۋابىئاتىغا بەرىكەت ياغدۇرغىن. خۇددى ئىبراھىمغا ۋە ئۇنىڭ ئائىلە – تاۋابىئاتىغا بەرىكەت ياغدۇرغىنىڭغا ئوخشاش. سەن مەدھىيىگە لايىقسەن ۋە ئۇلۇغسەن!».

22- رەببەنا ئاتىنا فىددۇنيا ھەسەنەتەن، ۋە فىلئاخىرەتى ھەسەنەتەن، ۋە قىنا ئەزابەننار.

«رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّار».

«رەببىمىز! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىل، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىل، بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلا».

ئەگەر ناماز ئىككى رەكئەتلىك ناماز بولسا، «ئەتتەھىيياتۇ…» دىن كېيىن بۇ 17-، 18- ۋە 19- نومۇرلۇق دۇئالارنى ئوقۇپ، ئاۋۋال ئوڭ تەرەپكە ئاندىن كېيىن سول تەرەپكە سالام بېرىپ نامازدىن چىقىلىدۇ.

ئەگەر ناماز ئىككى رەكئەتلىكتىن ئارتۇق ناماز بولسا «ئەتتەھىيياتۇ…دىن كېيىنلا «ئاللاھۇ ئەكبەر» دەپ ئۆرە تۇرۇپ كېيىنكى رەكئەتلەر ئوقۇلىدۇ. ھەر رەكئەت يۇقىرىدىكى شەكىلدە ئوقۇلىدۇ.

23- دۇئايى قۇنۇت. بۇ ئىككى تۈرلۈكتۇر:

1- ئەللاھۇممە ئىننا نەستەئىنۇكە، ۋە نەستەغفىرۇكە، ۋە نۇئمىنۇ بىكە، ۋە نۇسنى ئەلەيكەلخەيرە، ۋە لا نەكفۇرۇكە، ۋە نەخلەئۇ ۋە نەترۇكۇ مەن يەفجۇرۇكە (يەفجۇرۇك).

ئەللاھۇممە ئىيياكە نەئبۇدۇ ۋە لەكە نۇسەللى ۋە نەسجۇدۇ، ۋە ئىلەيكە نەسئا ۋە نەھفىدۇ، نەرجۇ رەھمەتەكە، ۋە نەخشا ئەزابەكە، ئىننە ئەزابەكە بىلكۇففارى مۇلھىق.

«اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْتَعِينُكَ وَنَسْتَغْفِرُكَ، وَنُؤْمِنُ بِكَ وَنُثْنِي عَلَيْكَ الْخَيْرَ، وَلَا نَكْفُرُكَ وَنَخْلَعُ وَنَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ.

اللَّهُمَّ إِيَّاكَ نَعْبُدُ، وَلَكَ نُصَلِّي، وَنَسْجُدُ، وَإِلَيْكَ نَسْعَى وَنَحْفِدُ، وَنَرْجُو رَحْمَتَكَ، وَنَخْشَى عَذَابَكَ، إِنَّ عَذَابَكَ بِالْكُفَّارِ مُلْحِقٌ»

مەنىسى:

«ئى ئاللاھ! بىز سەندىن ياردەم تىلەيمىز، سەندىن مەغپىرەت تىلەيمىز، ساڭا ئىمان كەلتۈرىمىز، سېنى پۈتكۈل ياخشىلىقلار بىلەن ماختايمىز، ساڭا نان كورلۇق قىلمايمىز، ساڭا ئاسىيلىق قىلغانلار بىلەن ئادا-جۇدا بولىمىز ۋە ئۇلارنى تاشلىۋىتىمىز.

ئى ئاللاھ! بىز ساڭىلا ئىبادەت قىلىمىز، سەن ئۈچۈنلا ناماز ئوقۇيمىز، ساڭىلا سەجدە قىلىمىز، سەن تەرەپكىلا يۈگۈرىمىز ۋە ئالدىرايمىز، رەھمىتىڭنى ئۈمىد قىلىمىز، ئازابىڭدىن قورقىمىز، چۈنكى سېنىڭ ئازابىڭ كاپىرلارغا يېپىشىۋالغۇچىدۇر».

2- ئەللاھۇممەھدىنى فىيمەن ھەدەيتە، ۋەئافىنى فيمەن ئافەيتە، ۋەتەۋەللەنى فىيمەن تەۋەللەيتە، ۋەبارىك لي فىيما ئەئتەيتە، ۋەقىنى شەررە ماقەدەيتە، ئىننەكە تەقدىي ۋەلا يۇقدا ئەلەيكە، ۋەئىننەھۇ لايەزىللۇ مەن ۋالەيتە، ۋەلا يەئىززۇ مەن ئادەيتە، تەبارەكتە رەببەنا ۋەتەئالەيتە.

«اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ، إِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَى عَلَيْكَ، وَإِنَّهُ لَا يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ، وَلَا يَعِزُّ مَنْ عَادَيْتَ، تَبَارَكْتَ رَبَّنَا وَتَعَالَيْتَ».

«ئى ئاللاھ! سەن ھىدايەت بەرگەن كىشىلەرنىڭ قاتارىدا ماڭىمۇ ھىدايەت بەرگىن، سەن سالامەتلىك بەرگەن كىشىلەرنىڭ قاتارىدا ماڭىمۇ سالامەتلىك بەرگىن، سەن دوست تۇتقان كىشىلەرنىڭ قاتارىدا مېنىمۇ دوست تۇتقىن، سەن ماڭا بەرگەن نەرسىلەرنى مەن ئۈچۈن بەرىكەتلىك قىلىپ بەرگىن، مېنى ھۆكۈملىرىڭنىڭ يامىنىدىن ساقلىغىن، سەن ھۆكۈم قىلىسەن، ساڭا ھۆكۈم قىلىنمايدۇ، سەن دوست تۇتقان كىشى خار بولمايدۇ، سەن دۈشمەن تۇتقان كىشى ئەزىز بولمايدۇ، ئى رەببىمىز! سەن ئۇلۇغسەن ۋە ئۈستۈنسەن».

ۋىتىر نامىزىدا بۇ ئىككى دۇئانىڭ قايسى ئوقۇلسا بولىدۇ، ئىككىلىسى ئوقۇلسىمۇ بولىدۇ.

تىرىشچانلىق بىزدىن، مۇۋەپپەقىيەت ئاللاھدىندۇر.

سوھۇرلۇق نىيەت دۇئاسى

Du’as for Fasting

———————
When beginning the fast- Suhur
__________________________

ئەرەپچىسى:

وَبِصَوْمِ غَدٍ نَّوَيْتَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ

ئۇيغۇرچە ئوقۇلۇشى:

بىسمىللاھىررەھمانىررەھىم.

ۋە بىسەۋمى غەدىن نەۋەئىيتۇ مىن شەھرى رامىزان

ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى:

رامىزان ئېيىدا تاڭ يورىغاندىن كەچ كىرگۈچە ئاللاھنىڭ رازىلىقى بىلەن  روزا تۇتۇشقا نىيەت قىلدىم.

لاتىنچە ئوقۇلۇشى:

Wa bisawmi ghadinn nawaiytu min shahri ramadan

ئېنگىلىزچە تەرجىمىسى:

I intend to keep the fast for tomorrow in the month of Ramadan
[abu Dawud]

ئىڧتار دۇئاسى

When breaking the fast- Iftar

________________________
ئەرەپچىسى:

اللَّهُمَّ اِنِّى لَكَ صُمْتُ وَبِكَ امنْتُ [وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ] وَعَلَى رِزْقِكَ اَفْطَرْتُ

ئۇيغۇرچە ئوقۇلۇشى:

بىسمىللاھىررەھمانىررەھىم.

ئاللاھۈممە ئىننى لەكە سۇمتۇ ۋەبىكە ئامەنتۇ ۋە ئەلەيكە تەۋەككەلتۇ ۋەئەلە زىسقىكە ئىڧتارتۇ

ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى:

ئى ئاللاھ، سېنىڭ رازىلىقىڭ ئۈچۈن روزا تۇتتۇم،سېنىڭ بەرگەن نىئمىتىڭ بىلەن ئىفتار قىلدىم.

لاتىنچە ئوقۇلۇشى:

Allahumma inni laka sumtu wa bika aamantu [wa 'alayka tawakkaltu] wa ‘ala rizq-ika aftarthu

ئېنگىلىزچە تەرجىمىسى:

O Allah! I fasted for You and I believe in You [and I put my trust in You] and I break my fast with Your sustenance
["wa 'alayka tawakkaltu" is quoted in some books of knowledge - but not all, hence it is in brackets]
[abu Dawud]

When you are fasting, and someone is rude to you
————————————————————–
اِنَّيْ صَائِمٌ ، اِنِّيْ صَائمٌ
Inni sa’iimu, inni sa’iimu
I am fasting, I am fasting
[Sahih al-Bukhari, Fath al-Bari of Al-Asqalani; 4:1-3, Muslim; 2:806]
Recited at intervals of taraweeh prayers
————————————————–
سُبْحَانَ ذِى الْمُلْكِ وَ الْمَلَكُوْتِ سُبْحَانَ ذِى الْعِذَّْْةِ وَ الْعظْمَةِ وَ، الْهَيْبَةِ وَ الْقُدُرَةِ ، وَالْكِبْرِيَآءِ وَ الْجَبْرُتِ، سُبْحَانَ الْمَلِكِ الْحَىِّ الَّذِىْ لايُنَامُ وَ لا يَمُوُتُ، سُبُّوحٌ ، قُدُّوْسٌ، رَبُّ الْمَلَئِكَةِ وَ الرُّوُحِ لَآ اِلهَ اِلَّا اللَّهُ نَسْتَغْفِرُ اللَّهُ ، نَسْئَلُكَ الْجَنَّةَّ وَ نَعُوُذُ بِكَ مِنَ النّارِ
Subhana dhil Mulki wal Malakuti, Subhana dhil izzati wal aDhmati wal haybati wal Qudrati, wal kibriyaa’i wal jabaroot Subhanal Malikil hayyil ladhi, la yunaamu wa la yamūtu, Subbuhun, Quddusun, Rabbul malaa’ikati war-rooh
La ilaha illal lahu, nustugfirullahi
nas ‘alukul jannati, wa na udhubika min an-naar
Glorified is the Owner of the Kingdom of the earth and the heavens; Glorified is the Possessor of Honour and Magnificence and Awe, and Power and Greatness and Omnipotence
Glorified is the Sovereign, the Living, Who does neither sleep nor die
O all Glorious, All Holy one, Our lord and the Lord of the Angels, And the soul.
There is no God but You, Forgive us, Grant us Paradise, and save us from (hell) fire.
Upon breaking the fast in someone’s home
—————————————————-
أفْطَرَ عِنْدَكُمُ الصَّائِمُونَ، وَ أَكَلَ طَعَامَكُمُ الأبْرَارُ، وَ صَلَّتْ عَلَيْكُم ُ الْمَلائِكَةُ
Aftara ‘indakumus saa’imuna, wa akala ta’aamakumul-abraaru, wasallat ‘alaikumul mala’ikat
May those who are fasting break their fast in your home, and may the dutiful and pious eat your food and may the angels send prayers upon you.
[abu Dawud 3:367, ibn Majah 1:556, an Nasa'i]
On Lailatul Qadr – the Night of Power
——————————————–
Aishah (radhiya Allahu Ta’ala anha), that she said: ”O Messenger of Allah! What if I knew which night Lailatul-Qadr was, then what should I say in it?“ He said ‘Say
اَللَّهُمَّ اِنَّكَ عَفُوٌّ ، تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
Allahumma innaka ‘affuwwun tuhibbul ‘afwa fa’fu ‘anni’ ”
O Allah You are The One Who pardons greatly, and loves to pardon, so pardon me.
[at Tirmidhi]

رامىزان…

يەنىلا بۇرۇنقىدەك يىگانە رامىزان.

روھنى تاۋلاپ، گۇناھنى يۇيىدىغان رامىزان.

ئەقىلنى پاكلاپ، نىيەتنى توغرىلايدىغان رامىزان.

ئاللاھقا سېغىنىپ، ھەۋەسنى كىسىدىغان رامىزان.

شەيتاننى مەغلۇب قىلىپ، ئامانەتنى پاكلايدىغان رامىزان.

http://www.divshare.com/flash/playlist?myId=15311127-48d

بسم الله الرحمن الرحيم

Happy birthday Dostum:

Hope Allah be with you, give the right direction to you.

Hope your parents long life and healthy.

Hope your child have a good future, with moral, inasab and Iman.

Hope you have some good for human health.

Hope you are not alone in your life anymore.

Hope you have a simple and happy life.

Hope you your people have a peace and happiness.

GO! fight for your destiny, never give up! May Allah bless you. Insha Allah.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسالامنىڭ ھاياتى ئىنسانىيەت ھاياتىدا مۇۋەپىقىيەتلىك ھايات ئىكەنلىكى ھەممىمىزنىڭ ئورتاق قارىشىدۇر.پەيغەمبىرىمىز ئۆز ھايات يولى بىلەن بىزگە بۇ ھاياتلىقنىڭ ئالىي نىشانىغا يىتىشنى كۆرسىتىپ بەردى. پەيغەمبىرىمىزنىڭ ھايات مۇساپىسىنى ئوبدان ئۈگىنىپ كۆرسەك،ئۇنىڭ ھاياتىدىكى مۇھىم پىرىنسىپلارنىمۇ كۆرەلەيمىز. يىغىنچاقلاپ ئېيتساق، پەيغەمبىرىمىز ئۆز ھاياتىدا ئاكتىپ پىكىر قىلىپ ياشىغۇچىدۇر.ئۇنىڭ پۈتكۈل ھاياتى نەتىجىنى نىشان قىلغاندۇر.ئۇ ھاياتىدا سەلبىي ئەكس تەسىر بېرىدىغان ئىشلاردىن ئۆزىنى قاچۇرغاندۇر.

بىرىنچى پرىنسىپ: ئىشنى مۇمكىنلىق بولغان ئىشلاردىن باشلاش.

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ ئېيتىشىچە: «پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام ئىككى خىل ئىشنى تاللىماقچى بولسا،ئۇ داۋاملىق ئاسىنىنى تاللايتى».[ئەل بۇقەرى]. ئاسان يولنى تاللاش مۇمكىنچىلىقى بار ئىشنى تاللاش دىگەنلىكتۇر،ھەمدە مۇمكىنچىلىقى بولغان ئىش مۇقەررەركى نىشانىغا يىتىدۇ ئىنشائاللاھ.

ئىككىنچى پىرىنسىپ: قولايسىزلىق ئىچىدە ئەۋزەللىكنى كۆرۈپ يىتىش

مەككە قۇرۇلغان دەسلەپكى يىللاردا، نۇرغۇن مەسىلە ۋە قىيىنچىلىقلار بولغان ئىدى. بۇ توغرىلىق قۇرئاندا مۇنداق ئېيتىلغان،« ئەلۋەتتە ھەر بىر مۈشكۈللۈك بىلەن بىر ئاسانلىق بار،ئەلۋەتتە ھەر بىر مۈشكۈللۈك بىلەن بىر ئاسانلىق بار». [سۈرە94، سۈرە ئىنشىراھ 5-6 ئايەتلەر]. بۇنىڭدىن شۇنى بىلەلەيمىزكى، مۇشكۇلات بىلەن بىللە ئاسانلىقمۇ بولىدۇ،شۇڭا مۇۋەپىقىيەتكە يىتىشىشنىڭ يولى بولسا، قىيىنچىلىققا پىسەنت قىلماي،ئەۋزەللىكنى كۆرۈپ يىتىشتۇر.

ئۈچىنچى پىرىنسىپ: ھەرىكەت سورۇنىنى ئۆزگەرتىش

بۇ پىرىنسىپ ھىجرەتتىن كەلگەن. ھىجرەت مەككىدىن مەدىنىگە كەلگەندەكلا ئاددىي ئىش ئەمەس ئىدى، ئۇ كىيىنكى تارىخلاردا ئىسپاتلانغىنىدەك، ئىسلامىي خىزمەتلەر ئۈچۈن تېخىمۇ قولايلىق ئورۇننى ئۆزگەرتىش ئۈچۈن ئىدى.

تۆتىنچى پىرىنسىپ: دۈشمەننى دوستقا ئايلاندۇرۇش

پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام ھاياتىدا نۇرغۇن كۇپپارلارنىڭ دۈشمەنلىكىگە ئۇچراپ تۇرغان.شۇ چاغدا قۇرئان يامانلارغا ياخشىلىق قايتۇرۇشنى ئۈگىتىپ مۇنداق دىيىلگەن: « ياخشى ئىش بىلەن يامان ئىش باراۋەر بولمايدۇ،ياخشى خىسلەت ئارقىلىق (يامان خىسلەتكە) تاقابىل تۇرغىن، (شۇنداق قىلساڭ) سەن بىلەن ئۆزىنىڭ ئوتتۇرىسىدا ئاداۋەت بار ئادەم گويا سىرداش دوستۇڭدەك بولۇپ قالىدۇ» [41-سۇرە فۇسسىلەت، 34-ئايەت].

بۇنىڭ مەنىسى ياخشى تەبىئەت ئارقىلىق دۈشمەننىڭ يامان تەبىئىتىنى ئۆزگەرتكىلى بولىدۇ،پەيغەمبىرىمىزنىڭ ھايات مۇساپىسى بۇ پىرىنسىپنى ياخشى ئىسپاتلاپ بەرگەن.

بەشىنچى پىرىنسىپ: مەنفىنى مۇسبەتكە ئايلاندۇرۇش

بەدىر ئۇرۇشىدىن كىيىن، 70 تەك كۇپپارلار مەھبۇس قىلىندى، ئۇلارنىڭ ھەممىسى بىلىملىك كىشىلەر ئىدى،پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام ئۇلارنىڭ قايسىسىنىڭ مۇسۇلمانلارنىڭ بالىلىرىغا يېزىش ۋە ئوقۇشنى ئۈگەتسە ھۆرلۈك بېرىلىدىغانلىقىنى ئۇقتۇردى.مانا بۇ ئىسلام تارىخىدىكى ئۇقۇغۇچىلارنىڭ ھەممىسى مۇسۇلمان،ئوقۇتقۇچىلرنىڭ ھەممىسى دۈشمەندىن ئەسىرگە ئېلىنغانلاردىن تەشكىللەنگەن تۈنجى مەكتەپ ھىساپلىنىدۇ.

ئالتىنچى پىرىنسىپ: تىنچلىقنىڭ قۇدرىتى زوراۋانلىقنىڭ قۇدرىتىدىن كۈچلۈك

مەككە بويسۇندۇرۇلغاندىن كىيىن، پەيغەمبىرىمىزنىڭ دۈشمەنلىرى ئۇنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كىلىندى،ئۇلارنىڭ ھەممىسى جەڭ گۇناھكارلىرى ئىدى،ئەمما پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام ئۇلارنى قەتلى قىلىشقا بۇيرىمىدى، ئەكسچە «كىتىڭلار،سىلەر ئازات » دىدى، پەيغەمبىرىمىزنىڭ بۇ ھەركىتىنىڭ نەتىجىسى مۆجىزە ئېلىپ كەلدى، يەنى ئۇلارنىڭ ھەممىسى شۇئان ئىمان ئېيتىپ ئىسلامغا كىردى.

يەتتىنچى پىرىنسىپ: قوش بىسلىق ئويلىنىشتىن ساقلىنىش

داڭلىق مۇتا جېڭىدە،خەلىد بىن ۋەلىد دۈشمەن قوشۇنلىرىنىڭ سان جەھەتتە مۇتلەق كۆپ ساندا ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ،مۇسۇلمان قوشۇنلىرىنى قايتۇرۇپ كىلىشنى قارا قىلدى.ئۇلار مەدىنىگە بارغاندا،بەزى مەدىنە مۇسۇلمانلىرى «ئو فۇررار(ئو چۆلگىزەرلەر)» دىگەن سۆز بىلەن قارشى ئالدى،پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام بولسا: «ياق، ئۇلار كۇررار(ئىلگىرىلىگۈچىلەر)» دىدى. مەدىنە ئاھالىلىرى ئۇرۇشۇش ياكى تەسلىم بولۇش ئستىدە ئىككى بىسلىق تاللاشقا ئويلىنىشقا باشلىغان ئىدى،بۇ چاغدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام ئۈچىنچى تاللاشنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، جەڭدىن ئۆزىنى قاچۇرۇپ، ۋاقىتتىن ئۇتۇپ ئۆزىنى كۈچەيتىشنى ئوتتۇرىغا قويدى.تارىخ شۇنى ئىسپاتلىدىكى، مۇسۇلمانلارنىڭ 3 يىل تەييارلىق قىلىپ،رىمغا قايتا ھۇجۇم قىلىپ مۇۋاپىقىيەت قازىنىشى شۇ قارارنىڭ توغرىلىقىنى ئىسپاتلىدى.

سەككىزىنچى پىرىنسىپ:جەڭنى قارشى تەرەپنىڭ خائىشىغا قويۇپ بېرىش

بۇ پىرىنسىپ خۇدەيبىييا ئۇرۇشىدىن كەلگەن،شۇ ۋاقىتتا كۇپپارلار مۇسۇلمانلار بىلەن جەڭ قىلىشنى قارار قىلىشقان، چۈنكى ئۇلار پايدىلىق ئورۇندا تۇراتتى،بۇ چاغدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام ئۇلارنىڭ شەرتىنى قۇبۇل قىلىپ،كىلىشىم تۈزۈشكە كىرىشتى.

بۇ كىلىشىم 10 يىللىق تىنچلىق كىلىشىمى ئىدى،شۇ ۋاقىتتىن باشلاپ، مۇسۇلمانلار بىلەن كۇپپارلارنىڭ كىلىشىم تۈزۈش يىغىن ئورنى تالاش تارتىشتا قالدى،دەل مۇشۇ تالاش-تارتىشىپ ئىككى يىل جەريانىدا، ئىسلام ئۆزىنىڭ ئىدىيىۋى ئىلغارلىقى بىلەن يېڭىپ چىقتى.

توققۇزىنچى پىرىنسىپ: رادىكالىزىمنىڭ ئورنىغا تەدرىجىچىلىك قوللىنىش

بۇ پىرىنسىپ ھەدىس ئەل بەقەرەدىن كەلگەن. ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ ئېيتىشىچە قۇرئاننىڭ دەسلەپكى پارىلىرىدا كۆپىنچە جەننەت ۋە دوزاق توغرىلىق خەۋەر بېرىلگەن،كىيىن ناھايتى ئۇزۇن جەرياندا، كىشىلەرنىڭ يۈرىكى يۇمشىغاندا،زىنا ۋە ھاراق شاراپ توغرىسىدىكى مەزمۇنلارمۇ بارلىققا كەلگەن.مانا بۇ ئىسلامنىڭ ئىجتىمائىي تەرەقىياتنىڭ روشەن پاكىتىدۇر.ئىسلام ئىنقىلابىي تەرەقىيات جەريانىنى ئەمەس تەدرىجى تەرەقىيات جەريانىنى ھىمايە قىلىدۇ.

ئونىنچى پىرىنسىپ: مۇنازىرە تەلەپ قىلىدىغان ئىشلاردا ئەمەلىيەتچان بولۇش

خۇدابىييا كىلىشىمى تۈزۈش جەريانىدا، پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام كىلىشىمگە:« مۇھەممەت،ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى» دەپ يازغان. قۇرەئىشلىكلەرنىڭ ۋەكىللىرى بۇ سۆزلەرگە قارشى تۇرۇشقان، شۇڭا پەيغەمبەر ئەلەيھىسالام دەرھال ئاددىيلا قىلىپ بۇ سۆزلەرنى «مۇھەممەت،ئابدۇللا ئوغلى» دەپ ئۆزگەرتكەن.

1. To begin from the possible
2. To see advantage in disadvantage
3. To change the place of action
4. To make a friend out of an enemy
5. To turn minus into plus
6. The power of peace is stronger than the power of violence
7. Not to be a dichotomous thinker
8. To bring the battle in one’s own favorable field
9. Gradualism instead of radicalism
10. To be pragmatic in controversial matters

ئۆزىڭىزنى مېنىڭ شەرىئىتىمدىكى ئايال كىشى دەپ ئويلىشىمغا

سەۋەب بولغۇدەك ئىش ۋە ئويلاردا بولغايسىز…

ئۆزگە يارغا كەتتىڭ يار بولۇپ،

بەلكى كۈلۈپ،بەلكىم زار بولۇپ.

ھىجرانلاردىن مىڭ بىزار بولۇپ،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

ھاياتتا بىر ئۆمۈر خىيالغا تولۇپ،

گاھى ئۇنتۇلۇپ گاھىدا قېلىپ.

سۆيگۈنى لەنەتلەپ بەختىمدىن تېنىپ،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

لېكىن خاتىرە بار،شۇدۇر مۇ ئەمما،

سېنى ئەسلىتەر يۇلتۇرلار ۋە ساما.

گۈزەل خاتىرىلەر قالغانغۇ ئەمما،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

تېلىفون قىلماسمەن رەقىمىڭ تېرىپ،

خەت ھەم يازمىدىڭ سەن شۇنچە سۆيۈپ.

ئۆزۈمنى شۇنچە بەختسىز سېزىپ،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

يىرتىلغان سۆرىتىڭ قايتا تېرىمەن،

ھەر كۈنى چۈشۈمدە سېنى كۆرىمەن.

نەپرەتلىنىپ پىنھان سۆيىمەن،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

دۇنيادا ھىچكىمگە ئىشەنمەي قايدىم،

گاھى ئەل ئىچرە مەسخىرە بولدۇم.

بەزىدە ھەتتاكى ھاياتتىن ياندىم،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

يۈرەككە نەپرەتتىن سارايلار سالدىم،

گاھى بۇ جاندىن شۇنچىلىك تاندىم.

ئۆزۈمدىن ئەمەس مەن سەندىن تاندىم،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

مەن ھالسىز سۆيىمەن،ئۈزۈمنىڭ ئەركەم،

ئاخىرى مەن ئۈچۈن بەخىتقۇ ياشىساڭ بىركەم.

ئۇشبۇ سۆزلىرىمدىن كۆزلىرىمدە نەم،

سەنسىز ياشاشقا ئۈگۈنۈپ قالدىم.

زامانىۋى ناۋايى تىلىدىن.